Bauman. Biografia – Izabela Wagner

bauman. biografia

bauman. biografia„Bauman. Biografia” Izabeli Wagner jest nie tylko opowieścią o osobowości transgresyjnej, którą bez wątpienia był Zygmunt Bauman. To także snop światła rzucony na trudny wycinek polskich dziejów wiedzionych od XX-lecia międzywojennego, przez II wojnę światową, po socjalistyczne powojnie zwieńczone antysemicką nagonką 1968 roku. Jak wiele historia pojedynczego człowieka, intelektualisty, polskiego Żyda, potrafi opowiedzieć o jednostce, a zarazem społeczeństwie?

Między „upojeniem” a „zatruciem”

Kim był Zygmunt Bauman? Filozofem i socjologiem. Twórcą słynnych koncepcji filozoficznych, między innymi „płynnej nowoczesności” o teorii świata postmodernistycznego oraz wyjaśnienia Holocaustu jako zjawiska będącego implikacją Nowoczesności. Komunistą i rewizjonistą. Żołnierzem i literatem. Żydem i Polakiem, cudzoziemcem. Człowiekiem stale poszukującym. Nade wszystko jednak: idealistą.

Z biografii stworzonej przez Wagner  odczytać można los jednostki o nieprzejednanej sile woli i potrzebie bycia przypisaną, nawet za wysoką cenę. Przynależną do narodowości, do miraży, tak bardzo – jak ukazuje autorka – pod prąd, na przekór. Jeśli istnieje rodzaj szczególnej walki: na wskroś pacyfistycznej, intelektualnej i usilnej, powinien zostać przypisany i określony przez pryzmat Baumana. Choć – mimo wspomnianego pacyfizmu, który stricte dotyczył działania w imię idei – bezsprzecznie rola wojska w życiu twórcy była znaczna i znacząca. W cuglach socjalistycznej machiny odnalazł się doskonale, szybko awansując i odznaczając się działalnością zarówno intelektualną, jak i czynną służbą. Co więcej, wyróżniał się jako „oddany sprawie demokracji ludowej” w Polskiej Partii Robotniczej.

Tikkun olam: naprawiać świat

Judaistyczna zasada opierająca się na naprawie świata – a rzeczywistość daje się przecież uzdatniać na każdym zastanym polu – przyświecała działaniom filozofa, choć poglądy syjonistyczne nie stanowiły jego motoru napędowego. Niezależnie od realiów socjalistycznych i nacjonalistycznych problemów, wiara w kształtowanie i uświadamianie społeczeństwa, równość i generalne uzdrowienie świata nadwerężonego okrucieństwem wojny i prześladowań, także o charakterze antysemickim, zdeterminowała postrzeganie myśliciela.

Z czego powstaje idealizm tak silnie ukorzeniony, że usprawiedliwiający i w pełni spowijający każdą podjętą aktywność? Z cierpienia i poniżenia, które powinno zostać ogarnięte jakąkolwiek limitacją, mieć swój określony koniec, za granicą którego musi – po prostu musi – znaleźć się przestrzeń na antytezę poniżenia i szeroko rozumianego zła. Pole na tworzenie, akceptację i rozwój. Wszystkie te wartości, których odmawia ucisk.

Co zatem sprawiło, że pokładający nadzieję w przebudowie Polski Bauman zmuszony został wraz z rodziną opuścić kraj na stałe? Jakie czynniki zadecydowały o konieczności wtłoczenia w krwiobieg nowych realiów?

 „Przydział cierpienia”

„Być może, iż wszelkie cierpienie rodzi się z potrzeby porównywania, czyja krew jest czerwieńsza. Być może, iż zło tkwi w samym porównywaniu. Może istotną sprawą jest zaprzestanie wszelkiego porównywania raz na zawsze. Wydaje mi się, że zło gnieździ się w samym poczuciu konieczności dokonywania selekcji i w przekleństwie padania ofiarą. Jeśli chce się należeć, nie sposób uniknąć odtrącenia innych, których nie chce się uznać za swoich. Należenie musi znaczyć podział, wprowadzenie podwójnych norm. Z chwilą gdy normy różnią się, kończy się moralność. Przeciągając linę podziału między nami a nimi, zacieramy linię podziału między dobrem a złem.”

Jest w dziele Wagner charakter narracji znany z precyzyjnych podręczników studenckich. Nie w pejoratywnym znaczeniu, przeciwnie. Drobiazgowa, zarazem świetnie kształtująca kompleksowy obraz Baumana, opowieść wciąga. Pociąga dodatkowo szeroko prezentowanym tłem dziejowym, a wreszcie: wabi akademickim językiem pozbawionym ciężkości.

„Bauman. Biografia” to pozycja szczególna. Skrupulatnie i elektryzująco prowadzi przez momenty historyczne, stwarza przestrzeń dla unikalnych, cytowanych wypowiedzi Baumana; a warto zaznaczyć, że język baumanowski per se zachwyca pięknem formy, zarazem wypełniając portretową mozaikę autorską treścią, wykwintną wartością dodaną.

 


Za egzemplarz do recenzji dziękujemy Wydawnictwu:

Logo wydawnictwa Czarna Owca

 

Komentarze

komentarze

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Facebook IconTwitter IconŚledź nas n Instagramie!Śledź nas n Instagramie!

Korzystając z tej witryny akceptujesz politykę prywatności więcej informacji

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close