Upadek Olbrzymów. Historia wspinaczek himalajskich od Epoki Imperiów do Epoki Skrajności – Maurice Isserman, Stewart Weaver [patronat medialny]

upadek olbrzymów„Upadek Olbrzymów” to inspirująca opowieść o próbach ujarzmiania niepokornej natury. Zapis walki o wzniesienie na wyżyny własnej wytrzymałości i –  nomen omen – górowanie nad nieposkromionym wierzchołkiem świata: Mount Everest.

Mount Everest (nazwany na cześć geodety i geografa Georga Everesta) stanowi zwieńczenie szczytu ziemskiego. Położony w Himalajach pnie się na wysokość 8848 metrów. Po raz pierwszy zdobyty został oficjalnie w 1953 roku przez Edmunda Hillary’ego i szerpę (pomocnika z tubylczego ludu) Tenziga Norgay’a podczas brytyjskiej wyprawy prowadzonej przez Johna Hunta. Jednak wspomniana wyprawa, pierwsza zwieńczona sukcesem, w pewnym sensie wzrosła na barkach wcześniejszych eskapad oraz licznych rekonesansów.

„Bo tam jest”

Zagadką pozostaje fakt, czy urosły do miana wybitnego i kultowego alpinisty George Mallory wraz z Andrew Irvinem zdobyli szczyt w 1924 roku. Oboje zginęli pozostawiając po sobie spór, czy przed śmiercią zdążyli postawić stopy na szczycie, czy zginęli w trakcie ataku szczytowego. Tak własnie Czomolungma stała się „najwspanialszym nagrobkiem świata”

To właśnie Mallory, zapytany po raz wtóry o pobudki osiągnięcia Mount Everest odrzekł pamiętne: „bo tam jest”.

„Wspinaczka jest sportem bez widzów”

Zmierzając tropem faktograficznym i pionierskim należałoby cofnąć się do schyłku XIX wieku. Pierwsza ekspedycja w Karakorum datowana jest na 1892 rok i przyniosła sławę Martinowi Conway’owi. Podążając dalej szlakiem priorytetowości, pierwszym „rekreacyjnym” himalaistą został William Woodman Graham w 1883 roku, zaś pierwsze butle tlenowe pojawiły się w Himalajach w 1907 roku. W 1927 roku powołany został Himalayan Club mający za zadanie wspomożenie wysokogórskich wypraw oraz odkryć i szerzenie wiedzy.

Pierwszeństw i wizjonerów wśród wypraw w najwyższe góry świata jest imponująca ilość i zapewne każda zasługuje na uwagę – słusznie zresztą oddaną przez autorów, warto zaznaczyć: historyków, co na swój sposób jest nowatorskie, ponieważ dotąd o wspinaczkach pisali przede wszystkim himalaiści. Nie sposób przytoczyć wszystkich legendarnych himalaistów oraz przeszłe do historii eskapady; niemniej warto wspomnieć akcenty polskie, zaistniałe w latach 70. ubiegłego wieku.

Wanda Rutkiewicz jako trzecia kobieta i pierwsza himalaistka z Polski zdobyła Mount Everest oraz wspięła się na wcześniej niezdobyty Gaszerbrum III (7952 m), zaś Andrzej Zawada z Tadeuszem Piotrowskim w 1973 roku weszli na Noszak (7492 m), najwyższy szczyt Afganistanu. Rozszerzyli dodatkowo umowny kalendarz wspinaczkowy o nową porę tak zwanego „himalaizmu zimowego”.

By skuteczniej uzmysłowić sobie położenie Gaszerbruma warto odwołać się do danych:

„Karakorum to najwyższy łańcuch górski świata, wznoszący się średnio na wysokość 6100 metrów i tworzący monolityczny mur o długości prawie 500 kilometrów. W Himalajach znajdziemy siedemdziesiąt pięć szczytów o wysokości przekraczającej 7300 metrów, z czego aż trzydzieści trzy znajdują się właśnie w Karakorum, w tym cztery ze słynnej czternastki ośmiotysięczników: Gaszerbrum (Hidden Peak, 8080 m), Gaszerbrum II (8034 m), Broad Peak (8051 m) i K2, druga najwyższa góra świata (8611 m).”

Kompendium wiedzy

Cenna jest złożoność procesu, dokładnie ukazana przez autorów. Opis pobudek kierujących wspinaczami oraz powolnej zmiany ekskluzywności i niedostępności w zdobywaniu szczytów w smutną, a także dramatyczną w skutkach inkluzywność; ta z kolei stała się warunkowana pieniędzmi. Wspomniany tragizm obejmuje kompleksowo tak dewastację środowiska, jak i górskie katastrofy – śmierci podczas wypraw „konsumenckich”. Notabene o jednej z takowych ekspedycji z 1996 roku powstał w 2015 roku  głośny film „Everest” z doborową, gwiazdorską obsadą.

Opowieść stanowi wyjątkowe kompendium systematyzujące genezę zdobywania najwyższych szczytów i wiedzę o niesamowitych wyprawach. Co istotne, świetnie ukazane zostały przemiany oraz zależności polityczne, które mocno wpływały na ekspedycje, wręcz dyktowały ich początki. Poniekąd podobnie było z kwestią finansowania wypraw. Nie mniej interesujące są kwestie uzupełniające faktografię wspinaczkową. Należą do nich choćby zaangażowanie górskich tuzów w II wojnę światową (wraz z wątkiem hitlerowskich idei nieszczędzących himalaizmu), czy legenda o masywie Nanda Devi. Warto zwrócić uwagę również na niemijające demonstrowanie siły przez poszczególne państwa będące pokłosiem zapędów imperialistycznych.

Każda pozycja faktograficzna musi posiadać ramy czasowe. W przypadku niniejszej lektury historię zamyka 1996 rok uplasowany na osi tytułowej „Epoki Skrajności”; u wrót nowego tysiąclecia. Wraz z „dojrzewaniem” himalaizmu zaczął tracić na znaczeniu pewien etos, a i sama retoryka przyjęła inną formę.

„Upadek Olbrzymów” jest pozycją obowiązkową dla pasjonatów gór. Zapewniam jednak, że także laicy, do których zaliczam się, odbędą inspirującą i fascynującą podróż, która być może pozwoli inaczej spojrzeć na dyskusje toczące się wokół wspinaczek oraz poczuć fantastyczną atmosferę wielkiej historii w niezrównanych okolicznościach.

Kulturantki z przyjemnością objęły „Upadek Olbrzymów” patronatem medialnym. Już niebawem pojawi się konkurs, w którym będziecie mogli wygrać egzemplarz tej pasjonującej lektury.

*Powyższe cytaty pochodzą z recenzowanej książki


Za egzemplarz do recenzji dziękujemy Wydawnictwu Bez Fikcji

Komentarze

komentarze

2 Replies to “Upadek Olbrzymów. Historia wspinaczek himalajskich od Epoki Imperiów do Epoki Skrajności – Maurice Isserman, Stewart Weaver [patronat medialny]”

    1. Ogromnie polecam – choć sama również z górami mam niewiele do czynienia, „Upadek Olbrzymów” wciąga niesamowicie! Anita

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Facebook IconTwitter IconŚledź nas n Instagramie!Śledź nas n Instagramie!

Korzystając z tej witryny akceptujesz politykę prywatności więcej informacji

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close